دوره متوسطه اول دخترانه شماره 1 - مشهد
امروز    ساعت:
ویژه ها
Untitled 2
نظر سنجی
کدام بخش سایت نظر شما راجلب می کند؟

خبرها

نشریات

مقالات

از نگاه تصویر

سایر بخشها

مقالات اساتید ---> چگونه انشا بنویسیم؟ { - }

   انشا همان گونه که از معنی لغوی آن برمی آید ، به معنی آفرینش و پرورش دادن است . در اصطلاح ادب به مفهوم نظم دادن به فکر و ایجاد سخن و نوشتن آن است .بنابراین انشا درسی است که با نبوغ و خلاقیت دانش آموزان در ارتباط است و وظیفه ی معلم نیز چیزی نیست جز شکوفایی خلاقیت ها .

       چنان که می دا نیم در راه آموزش ا نشا مشکلات و موانع مختلفی وجود دارد که دانش آموزان را از رسیدن به مرحله ی نگارش اندیشه هایشان باز می دارد .از میان این موانع ، دو مشکل بارز تر از سایرین است . نخست نانوانی  دانس آموزان در تولید فکر و اندیشه و ديگری جذاب نبودن کلاس های انشاست ، که بارها همکاران شاهد بی علاقگی ، سر درگمی و ضعف دانش آموزان خود در خلق نوشته ای با محتوایی مناسب بوده اند .

          از این جاست که وظیفه ی ما به عنوان معلم ، یعنی کسی که در آینده گناه ناتوانی های نگارشی دانش آموزان بیش از همه متوجه آنان خواهد بود این است که با ساده ترین و در عین حال بهترین شیوه های اصولی و جذاب در پرورش قدرت نویسندگی و ایجاد شادابی در درس انشا نهایت تلاش خود را به کار گیریم.

         برای نیل به این مقصود ، روش ها و انواع مختلفی از انشا و جود دارد که بیشتر ما با آن ها آشنا هستیم . اما در  این جا قصد ما ن نگرشی تازه تر و کار آمدتر به آن هاست . از این رو  برای خلق یک نوشته مراحل و شیوه هایی پیشنهاد می شود که توجه دقیق به هریک از آن ها ، می تواند به ظهور نوشته ای با کیفیت و محتوای مطلوب منجرشود .

             در این گفتار تلاش بر آن است تا برخی از نکاتی  را که می توانند راه گشا ی دانش آموزان در آموزش بهتر انشا   باشند ، ارائه گردند هر چند این مراحل تمامی شیوه ها را شامل نمی شود ، و به تعداد معلمان روش و شیو ه ی، تدریس وجود دارد . اما در کلیت و اشتمال این مراحل جای تردید نیست چنان که به کار گیری آنها با توجه به دلایلی که ذکر شد ، میزان موفقیت تدریس را افزایش خواهد داد .

درک صحیح موضوع

       نخستین مرحله برای آفرینش یک انشای مقبول و با محتوا ، اندیشیدن در باره ی موضوع است . زيرا که درک صحیح موضوع از اساسی ترین مراحل است که هر گونه ابهام در فهم آن می تواند گمراه کننده و باز دارنده باشد.

        در مراحلی شاهد بوده ایم که دانش آموز چیزی را بر خلاف منظور ما در انشای خود نوشته است . نقش معلم در این مرحله به عنوان راهنما ، می تواند بسیار با اهمیت باشد . توضیحات معلم و راهنمایی های او در مدت زمانی کوتاه به دانش اموزان آن ها را آماده تر برای شروع نوشتن می کند . همچنین با اختصاص زمانی اندک برای تفکر  می توانیم آمادگی بیشتری ايجاد کنیم . پس به سخن برخي نخستين گامي كه در راه نگارش بايد برداشت اين است كه نيك بينديشيم و ببينيم موضوع چيست ، ما با چه روبه رو هستيم و مي خواهيم چه بنويسيم

چگونگی شروع انشا

         چیزی که بیشتر دانش آموزان را از نوشتن باز می دارد و یا گاهی گریزان و متنفر می سازد ، آن است که نمی دانند اولین جمله ی انشای آن ها می تواند ، کدام جمله باشد یا به عبارتی انشای خود را چگونه شروع کنند . ممکن است جمله های متعددی به ذهن آن ها بیایید ولی هر کدام را به دلایلی غیر قابل نوشتن بدانند  . برای این کار بهترین راه این است که پس از تفکر در باره ی موضوع به آن ها یاد آوری کنیم که اولین جمله ای را که به ذهنشان می رسد ، بدون این که در باره ی درستی یا نادرستی و یا ارتباط و عدم ارتباط آن فکر کنند روی کاغذ بنویسند . به این ترتیب کار یاداشت کردن جمله های بعدی ساده تر می شود .

3ــ ساده نویسی

       به دانش آموزان یاد دهیم که چگونه افکار خود را به زبان ساده بیان کنند و سپس آن ها را به همان سادگی بنویسند . این کار باعث کاهش اضطراب شروع نوشتن در آن ها نیز می شود . دانش آموز باید بداند همان طوری که در صحبت کردن نباید از موضوع خارج شد ،  بی مورد سخن گفت و زیاد حرف زد ، درنوشتن هم باید از حاشیه روی های بی موقع  و آوردن جمله پر لفظ و بی معنی خوداری کند . چرا که امروزه نوشته ای پسندیده است که دارای جمله های کوتاه و رعایت مساوات در کلام باشد . پس به این اصل باید بیش از پیش توجه کرد .

 -4  انشاهای کوتاه

        دراین نوع نگارش دانش آموزان به دلیل کوتاهی آن ها ، علاقه ی بیشتری از خود نشان می دهند و کوشش خود را به محتوا و متن معطوف می کنند . به همین دلیل نگران طول انشا نیستند . کامل کردن جملات ناتمام و یا  توصيفات و داستان های کوتاه از نمونه های این نوع انشا هستند . از فواید دیگر این نوع انشا این است که همه ی دانش آموزان قادر به قرائت آثار خود در کلاس هستند

5- آموزش علائم نشانه گذاري و نكات دستوري

          دانش آموزان را از ابتدا با علائم و نشانه های نگارشی آشنا سازیم تا اين خصيصه در آن ها  نهادينه  و عادت شود و بر اصول جمله بندی و نکات دستوری نيز نظارت  تمام داشته باشیم . همچنین در تصحیح انشا ها معلم به عنوان ویراستار عمل کرده  و موارد صحیح را با خودکار قرمز در برگه ی انشا یاداشت و دانش آموزان را از آن مطلع سازد .تبديل يك بيت شعر به نثري ساده و روان و رعايت جاي مناسب هريك از اركان جمله مانند : نهاد ، فعل و ... از نكاتي است كه در آموزش درست نويسي مي تواند به كار گرفته شود اين كار از آن رو سودمند است كه در شعر هنجار گريزي ها و زبان خاص آن سبب گردده تا نظم منطقي و خاص كلام درهم بريزد  در اهميت درست نويسي يكي از اساتيد سخني دارد با اين محتوا : «‌.به دانش آموزان خود بياموزيم كه ساختن جمله و كلام مانند ساختن خانه است همان طور كه مصالح ساختمان بايد زيبا و محكم و در اندازه ي متناسب باشد و هريك بايد در جاي خود به كار رود تا محكم و زيبا گردد ، تك تك واژه ها و تركيب چيدن آن ها نيز  بايد از زيبايي و سنجيدگي برخوردار باشد تا سخني دل نشين پديد آيد .

6ــ انشا های توصیفی

         این نوع انشا ضمن این که ساده ترین نوع است . مهم ترین و اساسی ترین هم به شمار می رود . زیرا وصف ،زیربنای سایر انواع نگارش است . در توصیف دانش آموز باید قادر باشد که از تمامی حواس خود به نحو مطلوبی استفاده کند .به سخني ديگر وظيفه ي معلم تقويت حواس و ارتقاي كارايي آن هاست .اين امر در مقاطع پايين تر به ويژه در دوره ي ابتدايي از جايگاه خاصي برخوردار است و زمينه ي كاربرد آن ها را در سنين بالاتر فراهم مي نمايد .   در اهمیت حواس یکی از  نويسندگان می گوید :  « اگر از من بپرسند که عجایب هفت گانه را نام ببر . من به جای آن که مناره اسکندریه ، تاج محل و قصر های معلق بابل و ..... را نام ببرم ، می گویم این ها هستند : 1 ـ دیدن 2 ـ شنیدن 3 ـ چشیدن 4 ـ لمس کردن 5 ـ بوییدن به علاوه دو حس خندیدن و دوست داشتن .

    پس ما باید  براي توصیف در تمامی سطوح  اهمیتي خاص قائل شويم  و در تقویت حواس  به عنوان ابزار آن بکوشیم . به عنوان مثال برای شروع در كلاس و حتي محيط خارج از آن می توانیم به دانش آموزان بگوییم که به دقت به اطراف خود نگاه کرده و از جزیی ترین موارد هم غافل نشوند . سپس مشهودات خود را در قالب جملاتی کوتاه یاد داشت کنند . درمرحله ی بعد از آنان بخواهیم برای دقایقی چشمان خود را بسته و به صداهایی که می شنوند گوش دهند و مجددا  آن ها را نیز یاداشت کنند. دراین مرحله مشاهده خواهیم کرد که حتی تصاویر و صداهایی را که تاپیش از این نسبت بدان ها بی تفاوت بوده اند به دقت یاد داشت کرده اند .تصاویری مثل ترک دیوارها یا احیانا تار عنکبوتی در گوشه ی دیوار ، صدای سرفه ی هم کلاسی خود ، صدای قدم های معلم و ..... که همگی در نوشته ی آنان منعکس می شود .در مراحل بعد می توان از سایر حواس چون لامسه و بويايي براي توصيف اشيا و محيط  کمک گرفت .  و با ادغام این حواس با یکدیگر و دخالت عنصر عاطفه در آن ها انشای زیبایی خلق کرد. البته توصیف تنها محدود به این موارد نیست بلکه آنان می توانند در مراحل بعد به توصیف امور انتزاعی و ذهنی و حالات و روحیات و یا ویژگی های ظاهری  دوستان و يا نزديكان خود نیز بپردازند.

7 ــ   قصه نویسی برای تصاویر

           معلم می تواند با استفاده از تصاویری که در اختیار دانش آموزان می گذارد ،  از آن ها بخواهد برای آن ها داستان کوتاهی بنویسند . این کار باعث پرورش قدرت تخیل وبهبود مهارت نویسندگی آنان مي شود .هم چنين معلم مي تواند  داستان ناتمامي را شروع كرده و از دانش آموزان بخواهد به سليقه ي خود آن را ادامه داده و كامل نمايند . توجه به طولاني نبودن داستان از نكاتي است كه بايد مورد توجه قرار بگيرد . از اين رو توصيه مي شود در اموزش داستان و قصه شكل كوتاه آن ها و پيام و اشخاص و زبان آن  مورد توجه گيرد .

-نوآوری در موضوعات تکراری

        در صورتی که مجبور هستیم در مواقعی از موضوعات تکراری استفاده کنیم ، می توانیم موضوع را به طریقه ی  بارش مغزی به موضوعی جذاب تبدیل کنیم .دراین روش نظرات مختلف را درباره ی موضوع از دانش آموزان جویا شده و پاسخ های هریک را بر روی تخته یادداشت می کنیم . سپس هریک بخشی از آن را انتخاب کرده و در باره ی آن انشایی می نویسد . به عنوان مثال اگر موضوع پاییز است . معلم موضوع را روی تخته نوشته و از دانش اموزان می خواهد هرکس  هر چه در باره ی پاییز به ذهنش می رسد دریک جمله بگوید تا آن را یاد داشت کند . نتایج پاسخ ها به این صورت است : 1 ـ نسیم خنک پاییز 2 ـ خاطره ی نخستین زنگ مدرسه در پاییز 3 ـ تغییر رنگ برگ ها 4 ـ ضرب المثل های پاییزی 5 ـ خاطر ه ی هدیه کردن گل به معلمان در شروع سال تحصیلی و موضوعات دیگری که هریک می تواندبه تنهایی موضوع یک انشای خوب باشد .

9 ــ توجه بیشتر به نامه نویسی

    آشنایی با اصول و قواعد نامه نویسی یکی از نیازهای اساسی هر دانش آموز است و مختص دوره ای خاص نیست . بنابر این به فراخور استعداد و توانایی می بایست به آموزش این مهارت نوشتاری پرداخت و اصول و نکات لازم به آنان آموزش داده شود . تا در آینده با مشکل نگارش یک نامه ی ساده مواجه نشوند . همچنین افزایش تعداد دفعات نامه نگاری در بهبود این شیوه می تواند مؤثر واقع شود .نامه ها  رانيز به تناسب سن و پايه مي توان از نگارش احساسات ساده و دوستانه شروع كرد و سپس در  مراحل بعد ي به نامه هاي  رسمي و اداري  بسط و گسترش داد راهنمايي معلم و نمايش نمونه هايي از انواع نامه در كلاس در آموزش صحيح اين گونه مؤثر و مفيد خواهد بود .

10 ــ توجه به ادبي نويسي و فنون زیبایی ساز سخن

             استفاده از فنون زیبایی ساز و آرایه های ادبی در دل نشینی و جذابیت نوشته اثر بسزایی دارد . دانش آموزان    می توانند متناسب با پایه ی تحصیلی خود و با راهنمایی معلم و مطالعه آثار نویسندگان خوب در استفاده از تشبیهات زیبا ، کنایات ، استعارات ، ضرب المثل ها ،آیات و احادیث و ...... نهایت تلاش خود را به کار گیرند . هرچند از مفاهیم رایج ادبی آن ها بی خبر باشند . البته در تمامی این موارد اصل باید مبتنی برسادگی متن باشد و از تکلف    نابه جا و اطناب کلام پرهیز شود تا معنی و محتوا فدای بازی های ادبی نگردد . به عنوان مثال به این توصیف زیبابا جملاتی کوتاه از یک دانش آموز راهنمایی که در آن تشبیه و استعاره و کنایه در حدی متعادل و روان به کار رفته است توجه کنید : « از چشم هایش شادی می بارید . مثل غنچه ای بود که زیر باران باز شده باشد . چتری بر سر نداشت ، دست هایش را در جیبش کرده بود . زیر باران سبز شد . آری او تصویری زنده از آرزوهای من بود .» در دوره ي ابتدايي نيز مي توان با ترغيب دانش آموزان به نوشتن تشبيهات ساده و سخنان زيبا و خيالي در انشا هازمينه ي تقويت اين گونه ي ادبي را درآنان  فراهم نمود

11 ــ موضوعات طنز

           انتخاب یک موضوع طنز هر چند جلسه یک بار ، می تواند در پرورش روحیه ی نشاط و ایجاد جذابیت درس انشا مؤثر باشد . معلم می تواند در عین کنترل کلاس با انتخاب موضوعی طنز و قرائت آن درکلاس دانش آموزان را وادارو علاقه مند به فعالیت و مشارکت بیشتر کند . به عنوان مثال می توان از موضوعاتی مانند : یکی از خاطرات خنده دار خود را بنویسید و یا ازچه غذایی بدتان می آید و چرا ونوشتن حکایت های طنز و قرائت نمونه های از آن ها مواردی ازاین قبیل استفاده کرد .

12  - تبديل زبان گفتار به زبان نوشتار و معیار

        از ديگر شيوه هايي كه باعث درست نويسي و تقويت نكات دستوري و نگارشي دانش آموز مي گردد ، تبديل كلام و سخنان گفتاري به زبان معيار است . براي نيل به اين مقصود مي توان در ساعت انشا و به كمك تمرين مناسب از دانش آموز بخواهيم ابتدا مطالب و انديشه هاي  مورد نظر خود را شفاهي بيان نموده سپس آن ها را بنويسد در مرحله ي بعد با راهنمايي معلم و با انجام تغييراتي خاص كه شامل حذف كلمات زائد و جابجايي  و تغيير برخي عبارات و كلمات مي گردد شكل صحيح نوشتار را به آن ها  نشان دهيم

۱۳- سایر موارد

            موارد دیگری هم مثل خاطره نویسی ، روزنامه دیواری ،  گزارش ،  شرح حال و ..... وجوددارد ،كه به كارگيري صحيح و آموزش اصولي هريك از آن ها در بهبود نگارش دانش آموزان مفيد و مؤثر است  اين موارد كه هريك مناسب  سطوح و پایه های مختلف  است ،  نیازی به پرداختن بیشتر  بدانهانیست . اما غیر از این ها ما می توانیم با شرکت دادن بچه ها در مجالس سخنرانی ، نمازجماعت ، گردش و بازدیدهای علمی ، سطح آگاهی های زبانی و علمی آن ها را افزایش دهیم . افزون بر تمامي اين موارد هر معلم نيز بنا بر تجربيات و توانايي و استعداد خود با خلق شيوه هاي جديد و نو آوري در شكوفايي هرچه بيشتر اين درس و نياز اساسي بكوشد .

منبع :سایت دانش آموزی آفتاب

عالي بسيارخوب متوسط ضعيف

اين سايت تا كنون 1620635 بازديدكننده داشته است
© تمامی حقوق این پایگاه
متعلق به موسسه فرهنگی آموزشی
امام حسین علیه السلام می باشد